Лайăх пурнăçшăн йывăрлăхпа кĕрешнĕ

Оригинал

Çĕрпел ялĕнче пурăннă Мария Елизаровна Елизарован асаилÿсен тетрачĕ историн тĕрлĕ страницисене пĕрлештерет. Ăна вăл 1987 çулта, 64 тултарсан, çырнă. Анчах та чире пула хăй çав çулах пурнăçран уйрăлнă.

Мария Елизаровнан асаилĕвĕсем чĕрене пăчăртаса ыраттараççĕ. Виççĕре чухне 6 уйăхри йăмăкĕпе çурма тăлăха юлнă вĕсем – ашшĕ çав тери ир вилнĕ.

Тырă вырнă вăхăтра ачасене урапа çине тумтирсем сарса çывратнă. Ĕççинче ял хушшинче çын юлман – пурте уйра тăрăшнă. Ыраш, сĕлĕ, урпа, пăрçа, ясмăк, кантăр çитĕнтернĕ.

Шкулта çичĕ çул вĕреннĕ, анчах малалла пĕлÿ илесси пирки ĕмĕтленмелли кăна юлнă. 1938 çулта амăшĕ тепĕр хĕрача çуратнă, анчах та хăй икĕ çултан, шăп 40-ре, сасартăк пурнăçран уйрăлнă. Ачасем кукашшĕ-кукамăшĕпе тăрса юлнă. Килти ĕçсен пысăк пайне Мария Елизаровна пурнăçланă.

Çамрăк çулсене пăхмасăр кашни хĕлех колхоз валли те, киле валли те вăрман ĕçленĕ. Пăкăяна, Прусака çитнĕ. Киле юр айне шыв килсен кăна таврăннă. Нихăçан та вăрман ĕçлесе пĕтмест пуль тесе тем чул шутланă.

Условисем йывăрах пулнă çав. Хăш чухне икĕ кубометр çурă хатĕрлемесен барака та кĕртмен.

«Вăрçă вăхăтĕнче Архангельска вăрман ĕçлеме ячĕç, çакă вара нихăçан та асран тухас çук. Ялтан Анна Калмыкова, Аниса Баюкова, Агрипина Толмасова тата эпĕ кайнă. Пересадкăсемпе Коношана çитрĕмĕр, пире темиçе çухрăмра ларакан поселокри барака вырнаçтарчĕç. Сивĕ, ăна хутса ăшăтмаççĕ. Мĕн тăвăн, вăрçă вăхăчĕ. Пирĕнпе ултă уйăхлăх килĕшÿ тунă. Çак тапхăрта йÿç çăкăрпа симĕс купăстасăр урăх нимĕн те çисе курман...», – аса илсе çырать вăл.

Çăпатасене типĕтсе çитермесĕрех тăхăннипе вĕсем нумая чăтман. Чăвашсем чылаййăн ĕçленĕ. Пĕр бригадăра 5–6-шар çын. Мария Елизаровнапа пĕрле Çĕрпел хĕрĕсемсĕр пуçне ку яла качча килнĕ Александра Громова тата Кив Мĕлĕшри Пелагея Макарова тăрăшнă. А.Громова вырăсла аван калаçнă, аслăрах, çавăнпах пуль вĕсене Громова бригади тесе чĕннĕ.

Нормăна тултармасан столовăй çывăхне те яман. Хĕрсем поселокра пурăнакансем тухса пăрахнă çĕрулми хуппине пайтах пĕçерсе çинĕ. Йывăра, выçлăха пула вилекенсем те нумаййăн пулнă. Мария Елизаровнан юлташĕ Униççе те вăйсăрланса çитнĕ, ура çинче те тăрайман. Апла пулин те ăна кунти хуçасем вăйпа ĕçе хăваланă – сĕтĕрсе тухса юр çине пăрахнă. Виçĕ кун та таврăнмасан тантăшĕ вилнĕ пулĕ тесе хытах пăшăрханнă. Анчах та ырă çынсем юр çинче выртакан хĕре вилме паман.

Килĕшÿ вăхăчĕ тухсан хĕрсене тата çур уйăх ытла вăйпа ĕçлеттернĕ. Киле тантăшсем тавар поезчĕсенче пытанса ларса килнĕ.

Анчах ялта нумай пурăнма тÿр килмен. Çулла каллех Тутар Республикине çул тума, кĕркунне Мордва Республикине траншейăсем, окопсем чавма илсе кайнă.

Йăмăкĕсене пăхас тесе чылай çĕрте ĕçлеме тивнĕ унăн. Фермăра пăру та, сурăх та, лаша та пăхнă, лашапа ака та тунă, сÿренĕ тата ытти те.

1949 çулта Мария Елизаровнана Турри ывăл парнеленĕ, виçĕ çултан – хĕр. Декрет таврашне пĕлмен, тÿрех ĕçе тухнă. Вăрман ĕçлесех хăй вăйĕпе çурт лартнă.

«Пурнăç иртет, анчах ырă пурнăç курмарăм. Выçăллă-тутăллă çулсем, чылай шăнни 60 çула çитичченех çапса антарчĕç, бронхитпа вăрах аптăратăп», – çырать вăл малалла.

Анчах ĕçрен нихăçан та юлман. Нумай çул махорка çитĕнтерессипе вăй хунă. Тăрăшулăхĕшĕн Грузире, Хура тинĕс хĕрринче, Крымра, Ялтăра канма путевкăсене тивĕçнĕ. Мускавра ВДНХ-ри ял хуçалăхĕн куравĕнче пулнă.

Мария Елизаровнан ырми-канми ĕçне пысăк наградăсемпе хакланă. Вăрçă вăхăтĕнче ĕçленĕшĕн панă медальне халĕ ачисем типтерлĕн упраççĕ. 1969 çулта «РСФСР ял хуçалăхĕн социализмла ăмăрту отличникĕ» палла, тепĕр çултан В.И.Ленин çуралнăранпа 100 çул çитнĕ май «,çри хастарлăхшăн» медале тивĕçнĕ. ,ç ветеранĕ. Премисене, Хисеп хучĕсене чылай илнĕ.

«Халĕ ывăлпа, кинпе лайăх пурăнатпăр. Пурнăç ырă, хамăн çеç сывлăх начар. Эпир тÿснине никам та ан тÿстĕр. Нихăçан та ан пултăрччĕ вăрçă, ĕмĕрех пултăр мир», – вĕçленĕ хăйĕн 1987 çулхи асаилĕвне Мария Елизаровна Елизарова. Шел, хăйне вăрăм кун-çул пÿрмен...

С.ЧИКМЯКОВА.

АУ «Редакция Вурнарской районной газеты «Çĕнтерÿ çулĕ» («Путь Победы») Мининформполитики Чувашии

 
По теме
20 июля Глава Чувашской Республики Михаил Игнатьев принял участие в расширенном заседании коллегии Министерства внутренних дел по Чувашской Республике.
20.07.2018
На официальном сайте Минтранса Чувашии постоянно обновляется информация о выходе на межмуниципальные маршруты временных (новых перевозчиках), которые ранее обслуживал ГУП ЧР "Чувашавтотранс".
20.07.2018
Чебоксарские дорожники приступили к работам на 32-м дорожном участке, где реализуется приоритетный проект Минтранса РФ "Безопасные и качественные дороги ".  Кроме того, сегодня, 20 июля,
20.07.2018
 
На официальном сайте Минтранса Чувашии постоянно обновляется информация о выходе на межмуниципальные маршруты временных (новых перевозчиках), которые ранее обслуживал ГУП ЧР "Чувашавтотранс".
19.07.2018
Вопросы газоснабжения и газификации Чувашии, платежной дисциплины потребителей региона и состояния расчетов за поставленный газ обсуждены в Доме Правительства республики - Администрация Президента ЧР Оригинал В совещании, которое состоялось 19 июля под председательством Главы Чувашии Михаила Игнатьева и заместителя Председателя Правления ПАО «Газпром» Валерия Голубева ,
19.07.2018
На официальном сайте Минтранса Чувашии постоянно обновляется информация о выходе на межмуниципальные маршруты временных (новых перевозчиках), которые ранее обслуживал ГУП ЧР "Чувашавтотранс".
19.07.2018 Газета Сельская Жизнь
Чебоксарские дорожники приступили к работам на 32-м дорожном участке, где реализуется приоритетный проект Минтранса РФ "Безопасные и качественные дороги ".  Кроме того, сегодня, 20 июля,
20.07.2018 Газета Сельская Жизнь
20 июля Глава Чувашской Республики Михаил Игнатьев принял участие в расширенном заседании коллегии Министерства внутренних дел по Чувашской Республике.
20.07.2018 Администрация Президента ЧР
Оригинал 19 июля заместитель Председателя Кабинета Министров Чувашской Республики – министр сельского хозяйства Сергей Артамонов в рамках рабочей поездки посетил Урмарский район.
19.07.2018 Газета Сельская Жизнь
Оригинал 18 июля 2018 года под председательством первого заместителя главы администрации Батыревского района – начальника финансового отдела Светланы Черновой  состоялось заседание Совета по вопросам охраны и укреплен
19.07.2018 Газета Сельская Жизнь
На официальном сайте Минтранса Чувашии постоянно обновляется информация о выходе на межмуниципальные маршруты временных (новых перевозчиках), которые ранее обслуживал ГУП ЧР "Чувашавтотранс".
20.07.2018 Порецкие вести
Доказательства, собранные следственными органами Следственного комитета РФ по Чувашской Республике, признаны судом достаточными для вынесения обвинительного приговора 42-летнему гражданину Республики Молдова.
20.07.2018 Следственное управление
Минздрав Чувашии бьет тревогу: за пять месяцев этого года в республике погибли 42 ребенка, из них 24 — в возрасте до 1 года.
18.07.2018 Газета Грани
Недельный дайджест - Чувашский Национальный музей 25 июля , 11.00; 14.00 Мастер-класс «Синьор-помидор» (Чувашский национальный музей) 25 июля ,
20.07.2018 Чувашский Национальный музей
Россия отметила 90-летие со дня рождения великого писателя-мариниста Валентина Пикуля.
19.07.2018 Газета Чебоксарские новости
Завтра, 19 июня в 18.30, на сцене Чувашского академического драматического театра им.
18.07.2018 Газета Республика
Оригинал Центр казахстанской литературы и культуры Национальной библиотеки Чувашской Республики приглашает читателей познакомиться с книгами Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева.
19.07.2018 Газета Сельская Жизнь
Лето-2018: В дворовом турнире по настольному теннису приняли участие жители от 11 до 74 лет - Администрация г. Чебоксары Оригинал Во дворе дома № 24 по ул. Чапаева города Чебоксары прошёл ежегодный дворовый турнир по настольному теннису, организованный администрацией Ленинского района г. Чебоксары.
20.07.2018 Администрация г. Чебоксары
Сегодня в администрации Чебоксарского района старт командно-штабной тренировке на территории муниципалитета дал заместитель начальника ГУ МЧС РФ по Чувашии (по антикризисному управлению) Андрей Саенко.
19.07.2018 Газета Таван Ен
Слушатели Детской полицейской академии при Дворце детского (юношеского) творчества проходят военно-полевые сборы.
19.07.2018 Газета Чебоксарские новости
Когда увидим на льду нашу хоккейную команду «Чебоксары»? Со следующей недели игроки начнут подготовку к новому сезону первенства Высшей хоккейной лиги, сообщили в пресс-службе клуба.
19.07.2018 Газета Чебоксарские новости
Культурная афиша мероприятий на 21-22 июля! - Администрация г. Чебоксары Оригинал   Культурная афиша города Чебоксары 21 и 22 июля 2018 г.   Дата Время/Место Мероприятие 21 июля 12.00 Чебоксарский городской детский парк им.
20.07.2018 Администрация г. Чебоксары
Жители республики приглашаются на фестиваль кулинарных и кондитерских шедевров - Газета Сельская Жизнь 27 июля 2018 г. в Чувашском государственном театре оперы и балета пройдет Межрегиональный фестиваль кулинарного искусства «Гостеприимная Чувашия», приуроченный к празднованию Дню работника торговли.
20.07.2018 Газета Сельская Жизнь
ООО «Промтрактор-Промлит» трудоустроит еще 900 сотрудников - Газета Сельская Жизнь Оригинал Чебоксарский завод промышленного литья,  лидер отечественной литейной промышленности в области крупного и среднего литья железнодорожного назначения, продолжает расширять штат работников.
20.07.2018 Газета Сельская Жизнь
Оригинал С 23 июля по 1 августа т.г. филиал «Марий Эл и Чувашии» Т Плюс проведет плановые ремонтные работы на тепловых сетях в Новоюжном районе г. Чебоксары.
20.07.2018 Администрация г. Чебоксары