Новости города БезФормата.Ru
Вурнары
Главные новости
 
Задать вопрос?

Çăкăр хакĕ…

Вăрçă чарăннăранпа 70 çул çывхарнă май пуçа тĕрлĕрен шухăшсем пырса кĕреççĕ. Йывăр ачалăх аса килет. Пире, вăрçă хыççăнах çуралнисене, унăн хăрушла синкерлĕхне курма-туйма тÿр килмерĕ пулин те, çав тискер вăрçăн ахрăмĕ хытах пырса тиврĕ çамрăк чун-чĕресене.

Ытла та йывăр иртрĕ пирĕн ачалăх. Чылай чухне çăкăрсăр лараттăмăр. Алла çăкăр лексен, аннерен çу сĕрсе пама ыйтаттăмччĕ. Килте çăвĕ пур пулин те, пирĕн ăна çиме юрамастчĕ. Патшалăха парса татмалла пулнă. Сĕт-çăвĕ, çăмарти, сурăх çăмĕ тата ытти те ăсаннă.

Виçĕ çул шкула çăпатапа чупрăм. 4-мĕш класа куçсан, вĕр çĕнĕ резина атă туянса пачĕç. Ку ман пурнăçри ниçта шăнăçайми пĕрремĕш савăнăç, телей пулчĕ. Атта ураран та хывмастăмччĕ, ăна сурчăкпа тасатсах тăраттăмччĕ, каçхине лайăх çуса типĕтнĕ хыççăн çывăрма юнашар вырттараттăм. Пукане вырăнне пулнă пуль вăл ман. Пукане таврашне алла тытса кураймасăрах çитĕнтĕмĕр çав. Тепĕр çур çултан Ачча пасарĕнчен унтан та кунтан сапласа пĕтернĕ тĕпленĕ çăматă туянса пачĕç. Çакăнтан ытла пысăк савăнăç çинчен ĕмĕтленме те пултарайман эпĕ, çăпата кантрисене çыхса-салтса ывăннă шăпăрлан!

Кашни мăнкун тĕлне анне пире валли виçĕ çĕнĕ кĕпе çĕлесе хатĕрлетчĕ. Ача ачах ĕнтĕ. Хырăм выçнине мансах, кунĕпех уçă сывлăшра вылянă, кулнă, савăннă. Шкула çÿреме пуçласан, çапларах юрăсем шăрантараттăмăр:

Пурăнмашкăн пурнăç тулăх,

Юрлама та пит аван...

Хамăрăн вара хырăмсем выçăпа пакăртататчĕç, çире саплăклă кĕпесемччĕ, урара – çăпата.

Çуркунне, юр кайса пĕтсе çĕр кăштах ăшăнсанах, урама çара уран тухма атте-аннесенчен анратсах ирĕк ыйтаттăмăр. Мĕн кĕркуннечченех çарран чупаттăмăр, уй-хир, Çавал тăрăх. Пулă, вĕлтрен-серте, кăмпа-çырла çисе ÿснĕ.

Ачалăхри пĕр кун ман асăма ĕмĕрлĕхех кĕрсе юлнă. Пĕр çуллахи кун (ун чухне эпĕ 6–7 çулсенче пулнă пулмалла) анне мана ирех тăратрĕ те, апат çисе тăмасăрах, Вăрнара çăкăр илме тухса утрăмăр. Çăкăра ун чухне лашапа, урапа çине пысăк йывăç ещĕк лартса турттаратчĕç. Вăрнара çитрĕмĕр хайхи. Хăш лавккана çăкăр илсе каяссине пĕлсен, халăх ушкăнĕ, пушар сÿнтерме чупнă евĕр, урам тăрăх чупать. 3–4 лавккана çитсен те, çăкăрлă пулаймарăмăр. Кун каç еннелле сулăнчĕ. «МТС лавккине илсе кайрĕç!» – кăшкăрчĕ тахăшĕ. Выçă çынсен ушкăнĕ поселок хĕрринелле, çурçĕр енне, ыткăнчĕ. Эпир те аннепе иксĕмĕр çынсенчен юлмастпăр. Çав тери пĕчĕк те тăвăр лавккана хĕсĕнкелесе кĕтĕмĕр. Кунта çаврăнкалама та, сывлама та çук. Пурте сутă сĕтелĕ еннелле ăнтăлаççĕ, кăшкăраççĕ, ятлаçаççĕ, макăракансем те пур. Милиционер халăха йĕркене кĕртесшĕн ăшталанать. Ăçта унта; Выçă халăха мĕнле вăй тытса чартăр! Çăкăра алла ярса илме пултарнисем каллех инкеке лекеççĕ: каялла ниепле те тухма пултараймаççĕ. Халăх урса кайнă тейĕн. Кам та пулсан ÿкес пулсан, ним иккĕленмелли те çук: çавăнтах таптаса вĕлереççĕ. Çăкăр пĕтрĕ. Пушă алăсемпех тухрăмăр лавккаран. Килелле утатпăр. Пĕр чĕптĕм вăй та çук. Сасартăк сăмсана тин çеç кăмакаран пиçсе тухнă кукăль шăрши пырса кăтăкларĕ. Пире хирĕç пĕр арçын лашапа килет, урапа çинче – пĕчĕк кукăльсем хунă тимĕр курупкасем. Кукăльсене магазина сутма леçет пулмалла. Анне лавçăран икĕ кукăльне сутма ыйтрĕ. Арçын итлесшĕн те мар. «Юрамасть. Мана уншăн хупса лартма пултараççĕ», – тет. Анне вара лав умне чĕркуçленчĕ те макăрса тархасларĕ: «Ача паян нимĕн те çимен. Киле утса çитеймест, 9 çухрăм утмалла». Çын хĕрхенчĕ. Йĕркене пăссах, икĕ кукăль тыттарчĕ. Анне ăна чунтанах тав турĕ. Çул хĕррине ларса апатланма пуçларăмăр.

Çул çинче анне мана çăкăрпа çыхăннă пĕр пулăм çинчен каласа пачĕ. Вăрçă вăхăтĕнче вăл тем ĕçпе кÿрше каçнă.

– Пÿрте кĕтĕм те пÿлĕмри шăплăхран хăраса кайрăм. Тĕпелелле иртрĕм те куратăп: саксем çинче кÿршĕсен виçĕ ачи, 3–7 çулхискерсем, ним хускалмасăр, вилнĕ пек, выртаççĕ. Куçĕсем çеç ачасем чĕрри çинчен пĕлтереççĕ, анчах вĕсем те питĕ тĕксĕм, имшер, сÿрĕккĕн пăхаççĕ. «Мĕн пулнă сире;» – тетĕп. Пĕри те хирĕç чĕнмеççĕ. Ăнланса илтĕм: ачасем выçă. Ашшĕ-амăшĕ ĕçре, килте çимелли нимĕн те çук. Эп ун чухне тем сăлтавпа ĕçе кайманччĕ, çăкăр пĕçернĕччĕ. Ачасене пĕрер пысăк чĕл кайса патăм. Кăшт вăхăт иртсен, илтетĕп: ачасем пÿртре кăшкăрашма, чупма, выляма пуçларĕç – урамранах илтĕнет, – аса илчĕ анне. Ку ман асăма ĕмĕрлĕхех кĕрсе юлчĕ.

Вăрçă ачисен пурнăçĕ çинчен каласа панисем хальхи çамрăксемшĕн юмах пек туйăнаççĕ ĕнтĕ. Вăрçă хыççăнхи çулсенче эпир канхвет-печени йышши пылак çимĕçсене тутанса та курман. Темлерен пĕрре мунча хыççăн кăн-кăвак тĕслĕ пысăк сахăр катăкĕсене атте мăлатукпа катса пире чей ĕçме валеçсе паратчĕ. Мĕн тери савăнаттăмăрччĕ уншăн.

Халĕ ĕненмелле те мар пек, эпĕ педучилищĕне вĕренме фуфайкăпа, йÿнĕ çитсăран çĕленĕ чечеклĕ кĕпепе кайрăм. Студентсем пурте пекех çавăн йышши тумтирсемпеччĕ ун чухне. Эпир, камăн ашшĕсем вăрçăран тĕрĕс-тĕкел таврăннă, çапах та питех аптраман, нумайăшĕ вĕренсе тухса çын пулма пултарнă. Вăрçăра ашшĕсем вилсе тăлăха тăрса юлнă ачасен пурнăçĕ вара чăн-чăн тамăках пулнă.

Хальхи пурнăçа хурлатпăр хăш чухне. Вăрçă хыççăнхи йывăр пурнăçпа танлаштарсан, эпир халĕ çăтмахра пурăнатпăр. Атте-аннене чĕртсе тăратса кăтартăттăм паянхи ырă пурнăçа. Яланах сĕтел çинче çăкăр пурри – чăн-чăн телей мар-и вара; Мĕн çиес-ĕçес килет, мĕн тăхăнас килет – пурте пур. Пенси укçине киле килсех тата вăхăтра парса тăраççĕ. Ма пурăнас мар; Пурăнасчĕ-ха, тăван, пурăнасчĕ... Вăрçă кăна ан пултăр.

О.КОРОТКОВА.

Çĕн Мĕлĕш.

АУ «Редакция Вурнарской районной газеты «Çĕнтерÿ çулĕ» («Путь Победы») Мининформполитики Чувашии

Две революции 1917 года: что они принесли народам Среднего Поволжья — освобождение или закрепощение? - Chuvash.OrgСегодня на заседание Исторического клуба собрались разные люди и с различными политическими взглядами.
21.08.2017 Chuvash.Org
В Чувашской Республике на 1 июля текущего года общая задолженность управляющих компаний перед ресурсоснабжающими организациями за поставленные коммунальные ресурсы составила 1,21 миллиард рублей.
17.08.2017 Chuvash.Org
Эксперты ОНФ обсудили итоги мониторинга работы районных поликлиник Чувашии - ОНФ в ЧувашииНа площадке Общероссийского народного фронта в Чувашской Республике состоялось экспертное совещание, в ходе которого обсуждались результаты выездных проверок центральных районных больниц республики.
14.08.2017 ОНФ в Чувашии
Эксперты ОНФ в Чувашии обсудили вопросы развития дополнительного образования детей в регионе - ОНФ в ЧувашииНа площадке Общероссийского народного фронта в Чувашской Республике в рамках реализации проекта «Равные возможности – детям» состоялось экспертное совещание, посвященное проблемам дополнительного образования в регионе.
11.08.2017 ОНФ в Чувашии
На железнодорожном вокзале Чебоксар Сегодня отметить 55-лет со дня первого полета в космос летчика-космонавта СССР, дважды Героя Советского Союза Андрияна Николаева в Чувашию прибыли летчики-космонавты,
11.08.2017 Chuvash.Org
Активисты ОНФ в Чувашии провели экологический рейд в Новочебоксарске - ОНФ в ЧувашииПредставители Общероссийского народного фронта в Чувашской Республике продолжают реализацию проекта ОНФ «Генеральная уборка» в регионе.
09.08.2017 ОНФ в Чувашии
Активисты ОНФ обратили внимание на отсутствие резервных источников водоснабжения в Чебоксарах и Новочебоксарске - ОНФ в ЧувашииЭксперты Общероссийского народного фронта в Чувашии обеспокоены отсутствием резервных источников питьевой воды в двух самых крупных городах республики.
08.08.2017 ОНФ в Чувашии
Две революции 1917 года: что они принесли народам Среднего Поволжья — освобождение или закрепощение? - Chuvash.OrgСегодня на заседание Исторического клуба собрались разные люди и с различными политическими взглядами.
21.08.2017 Chuvash.Org
17 августа Глава Чувашии Михаил Игнатьев обсудил с участниками Координационного совещания по обеспечению правопорядка в Чувашской Республике тему задолженности управляющих компаний перед ресурсоснабжающими организациями.
17.08.2017 Президент Чувашской Республики
Эксперты ОНФ обсудили итоги мониторинга работы районных поликлиник Чувашии - ОНФ в ЧувашииНа площадке Общероссийского народного фронта в Чувашской Республике состоялось экспертное совещание, в ходе которого обсуждались результаты выездных проверок центральных районных больниц республики.
14.08.2017 ОНФ в Чувашии
Происшествия на воде - МЧС Чувашской РеспубликиФото с происшествия в Чебоксарах С начала года на водных объектах Чувашии произошло 26 происшествий, в результате 23 человека погибли, в том числе 3 детей.
21.08.2017 МЧС Чувашской Республики
В Чебоксарском районе задержаны дилеры с крупной партией синтетических наркотиков - Газета Таван ЕнНа посту ДПС рядом с селом Хыркасы в минувшую пятницу задержана машина, в которой обнаружена крупная партия синтетических наркотиков — свыше 6,5 кг.
21.08.2017 Газета Таван Ен
Прокуратурой Чувашской Республики организована проверка размещенной в сети «Интернет» информации об уходе 26 июля 2017 года с территории МБДОУ «Детский сад № 72» г. Чебоксары двух малолетних детей.
21.08.2017 Прокуратура
razvod_foto3.jpg - Развод и дети:  Спроси юриста - Газета Грани
Развод и дети
Что происходит с детьми при разводе? Какими правами наделяет их закон? Какие обязанности по отношению к своим детям несут родители при разводе и после него?
Газета Грани
В Чебоксарском районе произошел наезд на пешехода - Газета Таван Ен
В Чебоксарском районе произошел наезд на пешехода
Вчера в 20.30 на 656 км автодороги «Москва-Уфа» произошел наезд на пешехода.
Газета Таван Ен
Опасное знакомство - Газета Чебоксарские новости
Опасное знакомство
Житель Чувашии осужден за финан­сирование терро­ризма. Как установлено следователями Управления ФСБ России по Чувашской Республике,
Газета Чебоксарские новости
Танцевальная группа «Сияние» выступает на инклюзивном фестивале «Алтын Майдан» в Крыму - Газета Таван ЕнТанцевальная группа «Сияние» из Тренькаинской школы (Чебоксарский район Чувашии) в составе 25 человек разного возраста выступает на Международном инклюзивном фестивале-конкурсе «Алтын Майдан» в с.
21.08.2017 Газета Таван Ен
В День города «Творческий бульвар» объединил более 70 интерактивных площадок - Администрация г. ЧебоксарыОригинал Арт-проект «Творческий бульвар» - уникальное событие в рамках Дня города.
21.08.2017 Администрация г. Чебоксары
"Чапай зовет на чай!" - КВЦ РадугаКультурно-выставочный центр «Радуга» принял участие в праздничном проекте ко Дню города - «Чапай зовет на чай!».
20.08.2017 КВЦ Радуга
- “Этот город самый лучший город на Земле” — московская группа Браво поздравила чебоксарцев с днем города:  День города Чебоксары-2017 - Газета Грани
“Этот город самый лучший город на Земле” — московская группа Браво поздравила чебоксарцев с днем города
Каждый год на День города в Чебоксарах выступает популярный российский исполнитель или группа.
Газета Грани
Кино по заявкам - Газета Чебоксарские новости
Кино по заявкам
Какие фильмы увидят чебоксарские зрители в рамках Всероссийской акции «Ночь кино»?
Газета Чебоксарские новости
Интересно будет всем - Газета Чебоксарские новости
Интересно будет всем
В одну большую сцену превратятся главные улицы столицы Чувашии на День города.
Газета Чебоксарские новости
Увеличить - Администрация г. ЧебоксарыК 548-летию г.Чебоксары администрация города подготовила необычное событие.
21.08.2017 Администрация г. Чебоксары
Зарядка со звездой. - Станция переливания кровиВ День рождения города Чебоксары 20 августа 2017 года на Красной площади состоялась традиционная “Зарядка со звездой “, ставшая визитной карточкой столицы республики.
21.08.2017 Станция переливания крови
Так играл Эдуард Липатов - Шахматы в ЧувашииВ период с середины 80-х – начала 90-х годов прошлого века в Республике громко заявило себе новое поколение чувашских шахматистов, к ярким представителям которого я бы отнес Владислава Васильева,
21.08.2017 Шахматы в Чувашии
Мария Ласицкене. - Газета Грани
Выиграли медали меньшим числом
В Лондоне завершился чемпионат мира по легкой атлетике. На главных соревнованиях сезона королевы спорта выступили девятнадцать легкоатлетов России, получивших допуск на этот турнир.
Газета Грани
В Чиршкасах проходят Открытый чемпионат и Первенство Чувашской Республики по автомобильному спорту - Газета Таван Ен
В Чиршкасах проходят Открытый чемпионат и Первенство Чувашской Республики по автомобильному спорту
Сегодня  на трассе «Чиршкасы» (Сирмапосинское сельское поселение Чебоксарского района Чувашии) проходят  Открытый чемпионат и Первенство Чувашской Республики по автомобильному спорту.
Газета Таван Ен
Поедем, поглядим - Газета Чебоксарские новости
Поедем, поглядим
Житель Новочебоксарска Александр Плотников часто ездит по делам в Чебоксары.
Газета Чебоксарские новости
Сегодня на совещании Главы республики Михаила Игнатьева подвели итоги празднования Дня города Чебоксары.
21.08.2017 Chuvash.Org
Увеличить - Администрация г. ЧебоксарыК 548-летию г.Чебоксары администрация города подготовила необычное событие.
21.08.2017 Администрация г. Чебоксары
В День города «Творческий бульвар» объединил более 70 интерактивных площадок - Администрация г. ЧебоксарыОригинал Арт-проект «Творческий бульвар» - уникальное событие в рамках Дня города.
21.08.2017 Администрация г. Чебоксары
Фото из архива "Pro Город" Составлена афиша праздничных мероприятий В Новочебоксарске на День города запланировано множество яркий мероприятий.
21.08.2017 Pg21.ru Pro Город
Фестиваль «Волжская уха – 2017» в Чебоксарах прошел в виде конкурса и дегустации - Администрация г. ЧебоксарыОригинал Фестиваль «Волжская уха – 2017» собрал на Красной площади в День города Чебоксары 12 профессиональных предприятий общепита.
21.08.2017 Администрация г. Чебоксары